18.16 – Het politiek tekort in de democratie

Wat is politiek?

Wanneer
2 september 2018 tot 8 september 2018

Waar
St.-Etienne-des-sorts

Inleiding

Wat is politiek en hoe haar te bedrijven? Deze vraag staat in de cursus centraal. In algemene zin is de politiek de arena waar conflicterende maatschappelijke belangen en overtuigingen met elkaar botsen. Maar de politiek heeft wel de taak dat conflict op een politieke wijze te beheersen. Wat wil dat zeggen en wat vereist dit van politici, burgers, bedrijven en maatschappelijke belangengroepen?

De politicus van nu polemiseert en profileert zich graag in de media. De burger verwacht van de politiek dat zij namens de burgers het eigen gelijk haalt en de ondernemer ziet in de politiek het verlengstuk van het eigen belang. De ambtenarij ziet vooral bestuurlijke problemen die bestuurlijk moeten worden opgelost. Ambtelijke en bedrijfsmatige technocratie versterken het burgerlijk en politiek populisme en beiden hollen zij uit wat eigen is aan de politiek.

Waar is de leiding van de politiek in dit alles? Hebben we haar nog wel nodig? Wie gelooft er nog in? Toch beginnen de gevolgen van een gebrek aan politiek zich af te tekenen. Referenda zetten de ene helft van de samenleving op tegen de andere helft en leiden tot onvoorziene consequenties zoals een Brexit en een verscheurd Catalonië. De vluchtelingenstroom verwordt tot een bureaucratisch beheer dat vooral populistisch ressentiment voedt. Politici profileren zich als de verwoording van de wil van het volk, terwijl het volk zich steeds minder herkent in de klassieke politieke partijen.Is ook de burger onderhand niet aan de vorming van een nieuw politiek bewustzijn toe?

Deze cursus geeft aanzetten in de richting van een broodnodig nieuw politiek bewustzijn.

Door wie

prof. dr. Donald Loose

Voor wie

De cursus is bedoeld voor academisch geschoolden die belangstelling hebben voor politiek en/of zich op professionele wijze bezig houden met politiek, beleid of actief zijn op gerelateerde vakgebieden.

De taak van de politiek is het politieke te representeren

(Marcel Gauchet)

Inhoud van de colleges

1. Claude Lefort: Wat is politiek?
2. Het realisme van Machiavelli : de machtsdeling
3. Het normatieve fundament van de moderne democratische rechtsstaat: Hobbes – Rousseau – Kant
4. De Tocqueville (despotisme van de massa) – populisme
5. het onophefbaar conflict: C. Schmitt en C. Mouffe
6. De lange weg naar de huidige crisis: M. Gauchet
7. De democratie voor morgen : M. Gauchet
8.  Een democratische cultuur. Consensus en dissensus : J. Rancière

Doelstelling van de colleges

De cursus beoogt een wijsgerige verkenning van het specifiek politieke karakter van de democratie: haar actuele problemen en haar weerbaarheid.

Studiebelasting

De studiebelasting bestaat in ieder geval uit het volgen van de colleges.
Dit komt neer op 5 x 3 uur (ochtendcolleges) + 3 x 1,5 uur (avondcolleges) = 19,5 uur.

Studiemateriaal

Voor een optimale cursusweek raden wij u aan dit boek voorafgaand aan de cursusweek te bestuderen:

Claude Lefort, Wat is politiek? Amsterdam: Boom

Indien u extra studiemateriaal op prijs stelt, kunnen wij u de volgende teksten aanraden:

1. Machiavelli, De heerser en Discorsi (selectie), Amsterdam: Athenaeum
2. Claude Lefort, Le travail de l’oeuvre Machiavel, Paris: Gallimard
3. Immanuel Kant, Metaphysik der Sitten, Rechtslehre: Das Staatsrecht (§ 43-52)
4. Carl Schmitt, Het begrip politiek, Amsterdam: Boom
5. Chantal Mouffe, Over het politieke, Zoetermeer: Klement; The return of the political, London: Verso; 6. Agonistics, London: Verso; The democratic paradox, London: Verso
7. Marcel Gauchet, L’avènement de la démocratie, vol. IV : Le nouveau monde, Paris: Gallimard
8. Jacques Rancière, Dissensus, London: Continuum

Getuigschrift

Aan het einde van de collegereeks ontvangen de cursisten een getuigschrift van deelname.

Evaluatie

Alle cursussen van het Centre Erasme worden geëvalueerd. Daarom zal aan het einde van de cursusweek een evaluatieformulier aan de deelnemers worden uitgereikt.

Meld u aan voor deze cursus