19.13 – Levensvragen

de metafysische behoefte in de mens

Wanneer
4 augustus 2019 tot 10 augustus 2019

Waar
St.-Etienne-des-sorts

Inleiding

We hebben allemaal wel levensvragen. Maar hoe kunnen we deze doordacht beantwoorden? Dat is nog niet zo makkelijk. In deze cursus gaan we daarmee aan de slag. En dat pakken we serieus aan met behulp van de westerse ideeëngeschiedenis. We beginnen bij klassieke denkers zoals Aristoteles en volgen dan de geschiedenis van de filosofie. Dat doen we niet alleen door belangrijke filosofische thema’s uit te leggen. Maar ook door close-reading van primaire teksten van belangrijke filosofen. Zoals Descartes en Kant.

Volgens Aristoteles behoren levensvragen tot het wezen van de mens. We zijn, zo zegt hij in zijn Metafysica en Ethica, mensen die van nature streven naar kennis en geluk. Wat bedoelt Aristoteles met deze uitspraak en hoe hebben latere filosofen dit streven aangepakt?

We zullen zien dat de levensvragen, ook wel metafysische vragen genoemd, in de geschiedenis van de westerse filosofie geleidelijk een ander karakter en fundament krijgen. Totdat ze in onze tijd uiteindelijk helemaal onmogelijk lijken te zijn geworden. Maar daarmee zijn de vragen niet weg en blijft de menselijke behoefte bestaan om vanuit een vast punt grip te krijgen op het eigen leven.

Hoogleraar Guido Vanheeswijck onderzocht hoe we door de tijd heen vragen proberen te beantwoorden als: wat is ware kennis, wat is geluk en wat is de betekenis van het bestaan? Dit onderzoek resulteerde in zijn boek: Over de metafysische behoefte in de mens. Met Guido Vanheeswijck hebben wij een inhoudelijke filosoof, een gedreven leraar en een getalenteerde verteller in huis die alles weet over metafysica.

Door wie

prof. dr. Guido VanHeeswijck

Voor wie

De cursus is voor iedereen die zich een week lang serieus wil onderdompelen in de filosofische vragen van de mens. Voorkennis is niet noodzakelijk. Wel raden we aan om het opgegeven materiaal vooraf goed te bestuderen.

“Er zijn dingen die voor ons, mensen, te groot zijn: pijn, eenzaamheid en dood, maar ook schoonheid, verhevenheid en geluk. Daarvoor hebben we de religie geschapen. Wat gebeurt er als we die verliezen? Die dingen zijn dan nog steeds te groot voor ons. Wat ons blijft is de poëzie van het individuele leven. Is die sterk genoeg om ons te dragen?”

                                                                                                                                                         (Pascal Mercier)

Inhoud van de colleges

  1. algemene inleiding
  2. Metafysica, Aristoteles (close reading)
  3. Metafysica in de middeleeuwse filosofie en overgang naar de moderne filosofie (verdieping)
  4. Metafysische meditaties 1 en 2, Descartes (close reading)
  5. Voorwoord tot Spinoza’s Cartesiaanse Principia, Lodewijk Meijer (close reading)
  6. Wat betekent het: zich in het denken te oriënteren?, Kant (close reading)
  7. Metafysische horror, Leszek Kolakowski (close reading)
  8. Conclusie en evaluatie

Doelstelling van de colleges

Na de cursus kun je de geschiedenis van de westerse metafysica navertellen en ben je gevoelig geworden voor de vragen die zij probeert te beantwoorden. Ook heb je diepgaand kennis gemaakt met metafysische bronteksten.

Studiebelasting

De studiebelasting bestaat in ieder geval uit het volgen van de colleges. Dit komt neer op 5 x 3 uur (ochtendcolleges) en 3 x 1,5 uur (avondcolleges) = 19,5 uur.

studiemateriaal

Guido Vanheeswijck, “Over de metafysische behoefte in de mens”, Deventer Universitaire Pers, 2015.

Dit studiemateriaal zit niet inbegrepen bij de cursus. Het is dus de bedoeling dat je het zelf aanschaft.

Verder stelt het Centre Erasme voorafgaand aan de cursus nog enkele teksten per e-mail ter beschikking. Die teksten zijn wel inbegrepen bij de cursus.

Getuigschrift

Aan het einde van de collegereeks ontvangen de cursisten een getuigschrift van deelname.

Meld u aan voor deze cursus