22.05 Carl Schmitt

22.05 Carl Schmitt

Een gevaarlijk denker. Wat Schmitt ons leert over de crisis van het liberalisme.

Wanneer
16 september 2022 tot 18 september 2022

Waar
Abdijhoeve (hooischuur)

Inleiding

Carl Schmitt (1888-1985) is dikwijls bestempeld als gevaarlijk denker. Het is waar dat Schmitt gevaarlijke en zelfs catastrofale politieke opties opperde en zich in 1933 onbekommerd achter het Nazisme schaarde. Toch stelt Schmitt ook interessante vragen aan de orde. Zoals: Waar ligt de grens van liberale tolerantie? Hoe gaan wij om met ‘fundamentalisten’? Wat betekent secularisering van staat en politiek precies? Is het voor een politieke gemeenschap wel mogelijk om zonder vijand te leven? Welke bevoegdheden geven wij de staat in crisissituaties? Is de liberale democratie eigenlijk wel opgewassen tegen ernstige verstoringen van het normale leven, zoals vandaag de pandemie en de klimaatcrisis?  De lijst met even actuele als schurende thema’s die Schmitt agendeerde, kunnen we gemakkelijk nog langer maken..

De liberale democratie is vandaag de dag geen rustig bezit meer. In die context loont het de moeite om het werk van Schmitt te (her)lezen. Als je zoekt naar een meer persoonlijk motief om je met een omstreden en a-typische auteur als Schmitt in te laten, dan kun je met Isaiah Berlin zeggen: zijn denkers die wérkelijk anders denken over mens, wereld, geschiedenis en politiek niet veel interessanter dan je liberale geestverwanten?

In deze cursus maken we kennis met de omstreden denker Carl Schmitt. En ontdekken we waarom Schmitt ondanks zijn beruchte reputatie door zowel politiek links als rechts wordt gelezen en toegepast.

Door wie

prof. dr. Theo de Wit

Voor wie

Deze cursus is voor iedereen die geïnteresseerd is in sociale en politieke filosofie. Zowel wie geneigd is onze liberale democratische rechtsstaat te verdedigen als wie gevoelig is geworden voor de (sociale, ecologische, culturele) schaduwzijden van een globale liberale wereldorde. Voorkennis is niet nodig. Wel de bereidheid om een aantal teksten van en over Schmitt te lezen.

De vijand is de eigen vraag als vorm (…).
Dus wees voorzichtig en spreek niet roekeloos van de vijand.
Je classificeert jezelf door je vijand.

(Carl Schmitt)

Inhoud van de colleges

1. vrijdagavond: Een kat met 7 levens (politieke biografie, receptie en actualiteit van Schmitt)
2. zaterdagochtend: Het begrip politiek (emancipatie van vijandschap en democratie vs liberalisme)
3. zaterdagmiddag: Een nieuwe wereldorde. Pluralisme of universalisme?
4. zaterdagavond: Schmitt, Agamben en Kafka over wet en transgressie
5. zondagochtend: Hobbes vs Schmitt en een hedendaagse analyse van het zelfbegrip van de VS

Doelstelling van de colleges

Het doel van de cursus is om deelnemers uit te dagen het avontuur aan te gaan met het intellectuele en geestelijke universum van Schmitt.

Studiebelasting

De studiebelasting bestaat in ieder geval uit het volgen van de colleges.

Studiemateriaal

  • Carl Schmitt, Het begrip politiek, Amsterdam: Boom, 2019.

Koop dit boek bij uw lokale boekhandel of kijk op www.boekwinkeltjes.nl.

Meer lezen?

  • Theo de Witt, Godenstrijd in de liberale democratie, Valkhof Pers 2021 (Thijmessay)

Podcast

Alvast zin in een voorproefje? Luister dan hier naar de aflevering van onze Podcast Filosofie over Schmitt.

Meld u aan voor dit weekend